Η εθνικοποίηση -ο κρατικός έλεγχος των βιομηχανιών- συχνά θεωρείται από την αριστερά ως μια μορφή προόδου. Αυτό το επιχείρημα μπορεί να πάρει τόσο μια ισχυρή όσο και μια ασθενή μορφή.
Η πρόταση για τη δημιουργία της Εθνικής Συνομοσπονδίας Εργασίας (Confederación Nacional del Trabajo, CNT), το 1910, υπήρξε καρπός επίμονης και υπομονετικής προσπάθειας του εργατικού εταιρισμού και/ή συνδικαλισμού να βρεθεί ένας συντονισμός που θεωρούνταν αναγκαίος και ωφέλιμος για την εργατική τάξη στον αγώνα της ενάντια στον καπιταλισμό και για την ανάπτυξη μιας νέας κοινωνίας βασισμένης στις αναρχικές θέσεις. Η απαρχή της μπορεί να τοποθετηθεί στο 1870, χρονιά κατά την οποία ιδρύθηκε η Ισπανική Περιφερειακή Ομοσπονδία (FRE) της Διεθνούς Ένωσης Εργατών (Asociación Internacional de los Trabajadores, AIT).
Οι διαδοχικές διεθνιστικές εμπειρίες στη χώρα μας (FRE, FTRE, OARE κ.ά.) δεν πήγαν χαμένες και, παρά τις διώξεις, τις διαφωνίες, τις περιόδους παρανομίας και την αδιάκοπη κυβερνητική καταστολή, το πνεύμα της AIT παρέμεινε ριζωμένο στο εσωτερικό του ισπανικού εργατικού κινήματος.
Για να κατανοήσουμε πλήρως την κοινωνική σημασία του Μοντέρνου Σχολείου, πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε το σχολείο όπως λειτουργεί σήμερα και, έπειτα, την ιδέα που υποστηρίζει το σύγχρονο εκπαιδευτικό κίνημα.
Τι είναι, λοιπόν, το σημερινό σχολείο, είτε δημόσιο, είτε ιδιωτικό είτε θρησκευτικό;
Είναι για το παιδί ό,τι είναι η φυλακή για τον κατάδικο και τα στρατόπεδα για τον στρατιώτη – ένας χώρος όπου όλα χρησιμοποιούνται για να σπάσει η θέληση του παιδιού, και στη συνέχεια να το πλάσουν, να το ζυμώσουν και να το διαμορφώσουν σε μια ύπαρξη τελείως ξένη προς τον εαυτό του.
Δεν εννοώ ότι αυτή η διαδικασία γίνεται συνειδητά· είναι μέρος ενός συστήματος που μπορεί να διατηρηθεί μόνο μέσω απόλυτης πειθαρχίας και ομοιομορφίας· σε αυτό, πιστεύω, έγκειται το μεγαλύτερο έγκλημα της σημερινής κοινωνίας.
Φυσικά, η μέθοδος της καταστολής της ανθρώπινης θέλησης πρέπει να ξεκινήσει από πολύ νωρίς. Αυτό συμβαίνει επειδή τότε το ανθρώπινο μυαλό είναι πιο εύπλαστο, όπως ακριβώς οι ακροβάτες και οι σχοινοβάτες, για να αποκτήσουν δεξιότητα στους μύες τους, αρχίζουν να ασκούνται όταν οι μύες τους είναι ακόμα εύκαμπτοι.
Επανέκδοση -σε μορφή βιβλίου αυτή τη φορά- σχετικά με τη σχέση-σύνδεση του αναρχισμού με τους λαούς της Λατινικής Αμερικής. Το κείμενο που περιέχεται στην μπροσούρα αποτελεί κομμάτι του συλλογικού τόμου με τίτλο Repensar el anarquismo en América Latina: Historias, epistemes, luchas y otras formas de organización (Αναστοχασμοί πάνω στον αναρχισμό στη Λατινική Αμερική: ιστορίες, γνώσεις, αγώνες και άλλες μορφές οργάνωσης, Πόλη του Μεξικού, 2020)
“Η αποαποικιοποίηση του αναρχισμού μπορεί να αποτελέσει μια κατεύθυνση που πρέπει να ληφθεί υπόψη σε εκείνα τα πλαίσια από τα οποία θα προκύψει η αναγκαιότητα να ξεκινήσει ένας γόνιμος διάλογος ανάμεσα σε διαφορετικές παραδόσεις αγώνα με πολύ παρόμοιες επιθυμίες, ώστε να προετοιμαστεί το έδαφος για κοινούς ορίζοντες και κοινές πολιτικές δράσεις.”
Το πρώτο θέμα για συζήτηση σήμερα είναι το εξής: Θα είναι δυνατή η πλήρης απελευθέρωση των εργατικών μαζών εφόσον η παρεχόμενη εκπαίδευση σε αυτές τις μάζες συνεχίζει να είναι κατώτερη από αυτή που διατίθεται στους αστούς, ή, γενικότερα, εφόσον υπάρχει οποιαδήποτε τάξη, είτε είναι πλειοψηφούσα είτε όχι, η οποία, από τη γέννηση της, έχει δικαίωμα σε μια υψηλότερη εκπαίδευση και μια πληρέστερη ενημέρωση; Δεν απαντάει η ερώτηση μόνη της; Δεν είναι αυτονόητο ότι από δύο άτομα με περίπου ίδια ευφυία από τη φύση τους, το ένα θα έχει το πλεονέκτημα – αυτό του οποίου το μυαλό θα έχει εμπλουτιστεί περισσότερο από την μάθηση και το οποίο, έχοντας κατανοήσει καλύτερα τις αλληλεπιδράσεις των φυσικών και κοινωνικών φαινομένων (αυτό που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε τους νόμους της φύσης και της κοινωνίας), θα κατανοήσει πιο άμεσα και πλήρως τη φύση του περιβάλλοντός του; Και ότι αυτός ο άνθρωπος θα νιώσει, ας πούμε, μια μεγαλύτερη ελευθερία και, με πρακτικούς όρους, θα επιδείξει μεγαλύτερη ευφυία και ικανότητα από τον συνάδελφό του; Είναι φυσικό ότι αυτός που γνωρίζει περισσότερα θα υποτάξει αυτόν που γνωρίζει λιγότερα. Και αν αυτή η ανισότητα εκπαίδευσης και μάθησης ήταν η μόνη που υπήρχε ανάμεσα σε δύο τάξεις, δεν θα ακολουθούσαν γρήγορα όλες οι άλλες έως ότου ο ίδιος ο κόσμος των ανθρώπων έφτανε στις παρούσες συνθήκες του, δηλαδή μέχρι να χωριστεί ξανά σε μια μάζα σκλάβων και σε έναν μικρό αριθμό ηγεμόνων, με τους πρώτους να εργάζονται, όπως και σήμερα, προς όφελος των δεύτερων;
Το κείμενο του Camillo Berneri που μεταφράσαμε από το ιταλικό πρωτότυπο[1] γράφεται το Νοέμβρη του 1929[2]. Όσα λοιπόν γράφει έχουν μια επιπλέον σημασία και αποκτούν προφητική διάσταση καθώς τοποθετούνται χρονικά σε μια περίοδο αρχικού εποικισμού των εβραίων στην Παλαιστίνη, πολύ πριν το Ολοκαύτωμα και την ίδρυση ισραηλινού κράτους το 1948.
Στις 15 Μαρτίου 1937 ιδρύθηκε στην Ισπανία η Αναρχική ομάδα “Los Amigos de Durruti”, οι Φίλοι του Ντουρούτι, που αποτελούνταν από περίπου 5000 αγωνιστές. Στο πλαίσιο της συμπλήρωσης 87 χρόνων από την ίδρυση της μεταφράσαμε στα ελληνικά και δημοσιεύουμε το τελευταίο κεφάλαιο από το βιβλίο του Αγκουστίν Γκιγιαμόν “Η ομάδα Φίλοι του Ντουρούτι, 1937-39” με τίτλο Συμπεράσματα και επιλογικό σημείωμα
Η μονογραφία του Αγκουστίν Γκιγιαμόν για τους Φίλους του Ντουρούτι προσφέρει στους αναγνώστες την πιο ολοκληρωμένη και λεπτομερή εξερεύνηση και ανάλυση της ιστορίας και των ιδεών αυτής της ομάδας. Λίγες ομάδες, αν όχι καμία, έχουν υποστεί τόσο ευρεία παρερμηνεία, υπερβολή και εντυπωσιακή παραπληροφόρηση. Ο Γκιγιαμόν φέρνει στο φως νέα στοιχεία και αντιμετωπίζει αποτελεσματικά ορισμένες από τις πιο διαχρονικές παρερμηνείες.
Για τους περισσότερους Αμερικάνους, η αναρχία είναι μια λέξη που ακούγεται σαν κάτι κακό – εναλλακτικό όνομα για την κακία, τη διαστροφή και το χάος. Οι αναρχικοί αντιμετωπίζονται ως ένα κοπάδι από άπλυτους και άθλιους ρουφιάνους, που έχουν την τάση να σκοτώνουν τους πλούσιους και να τους αφαιρούν το κεφάλαιό τους. Η αναρχία, ωστόσο, για τους «οπαδούς» της σημαίνει μια πραγματική κοινωνική θεωρία που αφορά την ένωση της τάξης και την απουσία όλων των εξουσιών ανθρώπου σε άνθρωπο. Εν ολίγοις, σημαίνει απόλυτη ατομική ελευθερία.
Εάν η έννοια της Αναρχίας έχει μέχρι στιγμής ερμηνευτεί ως κατάσταση της μεγαλύτερης αταξίας, είναι επειδή οι άνθρωποι έχουν διδαχθεί ότι οι υποθέσεις τους ρυθμίζονται, ότι διοικούνται με σοφία και ότι η εξουσία είναι αναγκαία.
Μέσα στους αιώνες, κάθε άτομο που ισχυρίστηκε ότι η ανθρωπότητα θα μπορούσε να υπάρξει χωρίς τη βοήθεια της κοσμικής και πνευματικής εξουσίας θεωρήθηκε τρελό, και είτε κλείστηκε σε κάποιο ψυχιατρείο είτε κάηκε στην πυρά. Ταυτόχρονα, εκατοντάδες χιλιάδες άνδρες και γυναίκες σήμερα θεωρούνται άπιστοι επειδή περιφρονούν την ύπαρξη ενός υπερφυσικού Όντος.
Θέλω να πω ότι εμείς οι αναρχικοί δεν αλλάξαμε ποτέ τη θέση μας. Είμαστε αναρχικοί όπως παλιά και εξακολουθούμε να έχουμε τα ίδια ιδανικά. Σε κανένα μέρος του κόσμου δεν εμφανίστηκε ο αναρχισμός όπως τον βρίσκουμε σήμερα στην Ισπανία. Αυτό είναι απαραίτητο για να κατανοήσουμε τον τρόπο με τον οποίο προκλήθηκε το στρατιωτικό πραξικόπημα της 19ης Ιουλίου και τα γεγονότα που ακολούθησαν.
Στις 11 Σεπτέμβρη 1913 γεννήθηκε η Ισπανίδα αναρχοσυνδικαλίστρια, μαχήτρια, νοσοκόμα και αγωνίστρια στην ομάδα υποστήριξης των κρατουμένων «Unión de Mujeres Demócratas» (Ένωση Δημοκρατικών Γυναικών).
Όταν ήταν τριών χρονών, η οικογένειά της έφυγε στη Βραζιλία και στη συνέχεια στην Αργεντινή, όπου ο πατέρας της ήταν αγωνιστής στον συνδικαλιστική ένωση «Federación Obrera Regional Argentina». Τον Γενάρη του 1932 επέστρεψε στη Granada, όπου προσχώρησε στην «Sindicato de Minyones» (ένωση οικιακών εργαζομένων) της «Confederación Nacional del Trabajo» (CNT), της οποίας έγινε γραμματέας, και της «Juventudes Libertarias» (FIJL), στην ηλικία των δεκατεσσάρων ετών.
Με το φασιστικό πραξικόπημα, έφυγε από τη Granada για το Tocón, το Baza και το Guadix, πολεμώντας στην πολιτοφυλακή της ταξιαρχίας Maroto. Στα μέσα του 1937 μετακόμισε στη València, προσχώρησε στην «Sindicat d’Infermeres» (Ένωση Νοσηλευτών) και εργάστηκε στο νοσοκομείο Número 1 κοντά στο Torres de Quart της València. Στη València έγινε ταμίας των Mujeres Libres και γνώρισε μαχήτριες όπως η Amelia Torres, η Lucia Sánchez Saornil, η Suceso Portales, η Carmen Pons, η Natacha Cabezas, η Paquita Domínguez, η America Barroso, η Pura Pérez κ.α. και έγινε πολύ καλή φίλη με την Isabel Mesa. Όταν ο πόλεμος τελείωσε τον Μάρτη του 1939, αυτή και η Mesa έφυγαν με ένα φορτηγό για την Almeria, προκειμένου να βρουν ένα πλοίο για την Αλγερία, αλλά κατέληξε στο λιμάνι του Alicante και στη συνέχεια φυλακίστηκε στο διαβόητο φρανκικό στρατόπεδο συγκέντρωσης της Albatera, όπου 25.000 δολοφονήθηκαν από τους φρανκιστές και ρίχτηκαν σε μαζικούς τάφους.