Η αλήθεια είναι πως η Urusla K. Le Guin δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Οι περισσότεροι απ’ όσους ασχολούνται με τον κόσμο του λογοτεχνικού βιβλίου, την έχουν λίγο ή πολύ ακουστά. Οι ενδιαφερόμενοι για την πολιτική λογοτεχνία σίγουρα θα γνωρίζουν –εάν δεν έχουν διαβάσει– το σημαδιακό «Ο αναρχικός των δύο κόσμων», ένα από τα διασημότερα έργα τόσο της ίδιας όσο και της επιστημονικής φαντασίας στο σύνολό της. Οι λάτρεις της ηρωικής φαντασίας θα την ξέρουν από το «Έπος της Γαιοθάλασσας», μια σειρά διόλου ηρωικών και επικών βιβλίων που αμφισβητούν και αποδομούν μαεστρικά τις παραπάνω αξίες με την τόσο χαρακτηριστική, ευαίσθητη λυρικότητα της συγγραφέα. Βραβευμένη και πολυδιαβασμένη, με την πλειονότητα των μυθιστορημάτων της μεταφρασμένη σε πολλές γλώσσες, παρόλα αυτά η Le Guin παραμένει μια δημιουργός της οποίας το έργο διατηρεί την αξία του μακριά από επίσημες αναγνωρίσεις και διακρίσεις, πέρα από το εσωτερικής κατανάλωσης, ακίνδυνο ακαδημαϊκό πλαίσιο στο οποίο –δυστυχώς– συνηθίζουν να κινούνται πολλοί από τους μεγαλύτερους συγγραφείς και ποιητές.
Continue reading “Η URSULA LE GUIN ΚΑΙ Η ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ”Βιβλιοπαρουσίαση: Το μπλε δελτίο. Οι «πολεμικώς ανάξιοι» στη Βέρμαχτ. Αντιστασιακοί αντιφασίστες στις τάξεις του κατακτητή 1942 – 1945

Για δεκαετίες ολόκληρες μεγαλώσαμε με ισχυρούς ιστορικούς μύθους που αναπαράγονταν διαρκώς από τα κάτω, αγνοώντας την αντιφατικότητα και την πολυπλοκότητα της ιστορικής πραγματικότητας. Όπως για παράδειγμα ο μύθος της παθητικότητας των Εβραίων μπροστά στο Ολοκαύτωμα, που δεν λαμβάνει δεκάδες παραδείγματα ηρωικής αντίστασης ενάντια στη ναζιστική μηχανή του θανάτου. Όπως ήταν η εξέγερση στο γκέτο της Βαρσοβίας τον Απρίλιο του 1943, οι εξεγέρσεις στην Τρεμπλίνκα τον Αύγουστο του 1943 και στο Σόριμπορ τον Οκτώβριο του 1943, η εξέγερση των sonderkommandos του στρατοπέδου εξόντωσης στο Άουσβιτς-Μπίρκεναου τον Οκτώβριο του 1944 και η συμμετοχή στην οργανωμένη ένοπλη αντιφασιστική αντίσταση, είτε με τη δημιουργία ξεχωριστών οργανώσεων είτε με την ενσωμάτωση σε ήδη υπάρχουσες αντιστασιακές δομές) για παράδειγμα, εκατοντάδες ήταν οι έλληνες Εβραίοι που συμμετείχαν στο εαμικό κίνημα και στον ΕΛΑΣ). Ένας άλλος μύθος είναι αυτός της απόλυτης παθητικότητας του γερμανικού λαού και της έλλειψης αντίστασης απέναντι στη ναζιστική αποκτήνωση. Ο μύθος αυτός πατάει σε βεβαίως σε ορισμένα υπαρκτά δεδομένα. Οι εθνικοσοσιαλιστές είχαν κερδίσει την εμπιστοσύνη τεράστιας μερίδας της γερμανικής κοινωνίας, που ένιωθε ταπεινωμένη από τους σκληρούς όρους που επιβλήθηκαν με τη συνθήκη των Βερσαλλιών και τη διαμόρφωση ενός μεταπολεμικού κόσμου, που απλά προετοίμαζε τον επόμενο πόλεμο. Ας μην ξεχνάμε πως το Εθνικοσοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα (NSDAP) αναρριχήθηκε στην εξουσία με νόμιμες εκλογές και όχι με πραξικόπημα. Στις εκλογές του Μαρτίου του 1933 κατάφερε να συγκεντρώσει το 43,9%, ενώ πέντε χρόνια πριν το ανάλογο ποσοστό ήταν μόλις 2,6%. Οι ευθύνες αυτού του τεράστιου τμήματος της γερμανικής κοινωνίας δεν είναι αμελητέες. Το ίδιο και οι ευθύνες όσων σιώπησαν κι έμειναν απαθείς μπροστά στο έγκλημα ή έκαναν ότι δεν βλέπουν τη θηριωδία που εξελίσσονταν μπροστά στα μάτια τους. Ωστόσο αυτή η συνευθύνη δεν χαρακτηρίζει το σύνολο της γερμανικής κοινωνίας. Χιλιάδες πράξεις αντίστασης (πριν και μετά την αναρρίχηση των εθνικοσοσιαλιστών στην εξουσία) συνθέτουν ένα τεράστιο μωσαϊκό αξιοπρέπειας που δεν πρέπει να το λησμονούμε.
Η ιστορία των πειθαρχικών ταγμάτων 999 της Βέρμαχτ είναι ελάχιστα γνωστή στον τόπο μας, παρ’ ότι εκατοντάδες αντιφασίστες στρατιώτες των κατοχικών δυνάμεων αυτομόλησαν και εντάχθηκαν στον ΕΛΑΣ, ενώ δεκάδες που δεν τα κατάφεραν τουφεκίστηκαν από τους ομοεθνείς τους εθνικοσοσιαλιστές. Οι γερμανοί αντιφασίστες στην Ελλάδα έφτασαν ακόμα και σε αναβαθμισμένες οργανωτικές μορφές, με συγκρότηση ξεχωριστών οργανώσεων. Για παράδειγμα, τον Αύγουστο του 1944 στην Καστανιά μετά από σύσκεψη στο αρχηγείο του ΕΛΑΣ, παρουσία του Στέφανου Σαράφη, του Κωνσταντίνου Δεσποτόπουλου και του Πέτρου Κόκκαλη, αποφασίστηκε η ίδρυση της Αντιφασιστικής Επιτροπής Γερμανών Στρατιωτών «Ελεύθερη Γερμανία». Διακηρυγμένη στόχοι της οργάνωσης ήταν ο συνσπισμός όλων των γερμανών αντιφασιστών στρατιωτών που βρίσκονταν στη χώρα, ο τερματισμός του πολέμου και η συμβολή στην ανοικοδόμηση της Γερμανίας.
Τα πειθαρχικά τάγματα 999, οι «πολεμικώς ανάξιοι» της Βέρμαχτ ή αλλιώς «εκείνοι με το μπλε δελτίο», συγκροτήθηκαν με σκοπό να αποτελέσουν φθηνό κρέας για τα κανόνια της ναζιστικής πολεμικής μηχανής. Σύμφωνα με τη διαταγή του Χίτλερ: «Φροντίστε ώστε το σκυλολόι αυτό να αιματοκυλιστεί στα πεδία των μαχών». Υπολογίζεται πως το 30% των ταγμάτων αποτελούνταν από αντιφασίστες διαφόρων πολιτικών ή θρησκευτικών προελεύσεων ή κινήτρων (κομμουνιστές, μέλη του SPD, αριστερούς και ειρηνιστές διαφόρων αποχρώσεων, μάρτυρες του Ιεχωβά, Καθολικούς κλπ). Η πλειοψηφία των ταγμάτων στελεχώθηκε από ποινικούς κρατούμενους που βρίσκονταν υπό τον έλεγχο των ναζί και αποτελούσαν την κύρια δεξαμενή ρουφιάνων, αφού μέσα από τη συμμετοχή τους στον πόλεμο διεκδικούσαν την παραγραφή της προηγούμενης εγκληματικής τους δραστηριότητας. Ωστόσο ήταν πολλές οι περιπτώσεις που ποινικοί κρατούμενοι στάθηκαν αλληλέγγυοι στους πολιτικούς ή που ανέπτυξαν αντιφασιστική δραστηριότητα μαζί τους. Όπως είναι φυσικό, οι θέσεις ευθύνης στελεχώθηκαν από συνειδητούς και πωρωμένους εθνικοσοσιαλιστές, ώστε να διασφαλιστεί η τάξη και η πειθαρχία. Παρ’ όλα αυτά χιλιάδες αντιφασίστες στρατιώτες (κατά κύριο λόγο οργανωμένοι κομμουνιστές) κατάφεραν να αυτομολήσουν και «να στρέψουν τα όπλα απέναντι». Ως ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα θα αναφέρουμε δυο περιστατικά που συνέβησαν στην Ιταλία το 1943, όταν γερμανοί και ιταλοί αντιφασίστες ανατίναξαν πλοίο με γερμανικά πολεμοφόδια και εκτέλεσαν εθνικοσοσιαλιστές αξιωματικούς:
Λίγα λόγια με αφορμή την «Κιβωτό του κόσμου» και τα τελευταία περιστατικά βίας εις βάρος γυναικών και παιδιών
Από την υπόθεση βιασμού και μαστροπείας της 12χρονης στα Σεπόλια από ευυπόληπτο πολίτη, κομμάτι της καλής κοινωνίας, καλό χριστιανό και μέλος της ΝΔ, τον πρόσφατο βιασμό 19χρονης μέσα στο αστυνομικό τμήμα της Ομόνοιας, έως την ούτε ένα μήνα μετά υπόθεση αλλεπάλληλων και χρόνιων κακοποιήσεων και σεξουαλικών παρενοχλήσεων στην «Κιβωτό του κόσμου», η ουσία είναι μία. Το οργανωμένο έγκλημα είναι ένα και έχει όνομα. Λέγεται κρατικό-καπιταλιστικό σύστημα εξουσίας. Είναι το σύστημα του καπιταλισμού, του κράτους και της πατριαρχίας. Είναι το ίδιο σύστημα, που επιτίθεται με μανία και εξαπολύει όλη του την αρρώστια επάνω σε όλους μας. Είναι το ίδιο σύστημα που δεν διστάζει να βασανίζει, να βιάζει και να δολοφονεί ακόμη και μικρά παιδιά. Είναι το ίδιο σύστημα που μας εξαναγκάζει σήμερα, να μην έχουμε ούτε τα βασικά για να ζήσουμε.
Είναι το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα που αποτελεί εξ ορισμού την ανισότητα και τη φτώχεια. Που περιθωριοποιώντας ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας, το αφήνει έπειτα έρμαιο στις ορέξεις του κάθε κανίβαλου για να ικανοποιεί τις αρρώστιες που το ίδιο του έχει δημιουργήσει. Είναι το ίδιο το σύστημα που διαμορφώνει ζωές ανθρώπων χωρίς αξία, ανθρώπων που περισσεύουν, ανθρώπων που υπάρχουν για την τέρψη των ισχυρών. Και έπειτα, είναι το ίδιο το κράτος που έρχεται να εγγυηθεί για την ομαλή εξέλιξη της άρρωστης αυτής κατάστασης, που έρχεται να προσφέρει απλόχερα ασπίδα προστασίας και το απαιτούμενο έδαφος ώστε να λάβουν χώρα όλα τα παραπάνω.
Η Δημόσια Υγεία στο απόσπασμαΛίγα λόγια για το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Υγείας

Τις τελευταίες εβδομάδες γίνεται πολύς λόγος για το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Υγείας, το οποίο έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση και το αμέσως επόμενο διάστημα αναμένεται να περάσει το κατώφλι της βουλής. Το εν λόγω νομοσχέδιο με τίτλο «Δευτεροβάθμια περίθαλψη, ιατρική εκπαίδευση και λοιπές διατάξεις», δεν αποτελεί παρά ένα νομοσχέδιο – οδοστρωτήρα, που έρχεται να προστεθεί στην αλυσίδα των αντιδραστικών νόμων των τελευταίων χρόνων που διαλύουν το Ε.Σ.Υ και μετατρέπουν την υγεία σε εμπόρευμα που λειτουργεί με βάση της νόμους της αγοράς.
Αν θέλουμε να σκιαγραφήσουμε το νέο σχέδιο νόμου, τότε θα πρέπει να κρατήσουμε τουλάχιστον τέσσερα κεντρικά σημεία, τα οποία φανερώνουν με τον καλύτερο τρόπο τις προθέσεις των εμπνευστών του:
SS SS ΜΠΑΤΣΟΙ ΒΙΑΣΤΕΣ – SS SS ΝΔ ΠΑΙΔΕΡΑΣΤΕΣ

Λίγες μόνο μέρες έχουν περάσει από τότε που 19χρονη κατήγγειλε τον βιασμό της από τους ένστολους δολοφόνους της ελληνικής αστυνομίας στο Α.Τ. ομόνοιας αλλά και από τότε που ήρθε στο φως η είδηση για τον κατ΄εξακολούθηση βιασμό, την ομηρία και την έκδοση 12χρονου κοριτσιού στον Κολωνό, από τον 53χρονο Ηλία Μίχο, επιχειρηματία και στέλεχος της ΝΔ.
Πιο συγκεκριμένα στις 11 Οκτώβρη 19χρονη κοπέλα βιάζεται και ο βιασμός της βιντεοσκοπείται, στο Α.Τ. ομόνοιας από αστυνομικούς της ομάδας ΔΙΑΣ. Μετά την καταγγελία της και την επιβεβαίωση της από ιατροδικαστική εξέταση, ο εισαγγελέας αφήνει ελεύθερους τους δύο αστυνομικούς με περιοριστικούς όρους ως την δίκη. Παράλληλα οι ρουφιάνοι των ΜΜΕ από την πρώτη στιγμή ξεπλένουν τους μπάτσους, ενώ ενοχοποιούν την κοπέλα που βίωσε την κακοποίηση, γεγονός που δεν προκαλεί έκπληξη, αφού κάθε φορά τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης ξεπλένουν και καλύπτουν τα τσιράκια και τους εκφραστές του πατριαρχικού, κρατικού και καπιταλιστικού συστήματος. Από την άλλη το Α.Τ. Ομόνοιας κατ’ επανάληψη έχει αποτελέσει τόπο βασανιστηρίων, παράνομων κρατήσεων, ξυλοδαρμών και εξευτελισμών προσφύγων και μεταναστριών. Αποτελεί κομβικό μέρος όπου αποτυπώνεται η κρατική βία και τρομοκρατία, χωρίς όμως να είναι και το μόνο κολαστήριο του κράτους όπου λαμβάνουν χώρα τέτοια περιστατικά.
ΑΓΩΝΕΣ ΦΑΡΟΙ ΚΟΝΤΡΑ ΣΤΟΝ ΣΚΟΤΑΔΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ

Στις 16 Σεπτεμβρίου, η 22χρονη Μάχσα Αμίνι πέθανε έπειτα από απαγωγή και βάναυσο βασανισμό της από την αστυνομία ηθών του Ιράν για λόγους μη συμμόρφωσης με τον ενδυματολογικό κώδικα του Ισλάμ (καθώς τα μαλλιά της δεν καλύπτονταν πλήρως από τη μαντίλα της). Ήδη από την επόμενη μέρα, διαδηλώσεις τεράστιας συμμετοχής κόσμου –με νεαρές γυναίκες ως επί το πλείστον στην κεφαλή τους να καίνε τις μαντίλες-σύμβολα της θρησκευτικής και πατριαρχικής καταπίεσης– γέμισαν τους δρόμους των μεγάλων πόλεων της χώρας, σε μια ηχηρή διαμαρτυρία που πολύ σύντομα θα εξελισσόταν σε κανονική εξέγερση. Οι αρχές του Ιράν επιχείρησαν την καταστολή των κινητοποιήσεων με ιδιαίτερη βία που έχει φέρει ως αποτέλεσμα μέχρι τώρα τον θάνατο περισσότερων από 300 ανθρώπων, καθώς και περίπου 15.000 συλλήψεις εξεγερμένων.
Continue reading “ΑΓΩΝΕΣ ΦΑΡΟΙ ΚΟΝΤΡΑ ΣΤΟΝ ΣΚΟΤΑΔΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ”Μπάρμπα – Γιάννης Γαλανόπουλος ή Καπετάν Ανέστης(30 Νοέμβρη 1917 – 6 Οκτώβρη 1993)
Γεννήθηκε στο Πελόπιο της Ηλείας, 30 Νοέμβρη 1917, όπου και τέλειωσε το σχολείο. Παιδί ακόμη παίρνει το βάπτισμα στην παρανομία ως σύνδεσμος, μεταφέροντας μηνύματα στον μηχανισμό του Κόμματος στους δημόσιους υπάλληλους.
Στο πόλεμο του ΄40 παίρνει μέρος ως αεροπόρος και στην Αντίσταση μέσα από τις γραμμές του ΚΚΕ. Με εντολή του Κόμματος φεύγει στο βουνό να οργανώσει το αντάρτικο. Τόλμη και αποφασιστικότητα. Με ένα πιστόλι με μία μόνο σφαίρα καταφέρνει τον αφοπλισμό των Ιταλών στη Δάμιζα, όπου και βρίσκει τα πρώτα άξια λόγου όπλα. Στο 3ο Τάγμα του ΕΛΑΣ στην Ηλεία, καβάλα στον Βόλγα, ως σύνδεσμος της περιφερειακής επιτροπής του ΚΚΕ με τον ΕΛΑΣ.
Τέλη 1943. Η μάχη στο Πούσι. Με τόλμη και αποφασιστικότητα και πάλι. Όχι σύμπτυξη. Αιφνιδιασμός. Μάχη εκ του σύνεγγυς. Η ισχυρότερη δύναμη των Γερμανών υποχωρεί με απώλειες. Τα όπλα λάφυρα είναι πολλά και σπουδαία. Το σχέδιο για περικύκλωση της III Μεραρχίας του ΕΛΑΣ αποτυγχάνει. Οι Γερμανοί αποσύρονται από την ορεινή Ηλεία και αποφεύγονται οι εκκαθαρίσεις τους στα χωριά.
150 χρόνια από την Αναρχική Διεθνή στο Saint-Imier, ο Αναρχισμός πιο επίκαιρος από ποτέ!

Η φετινή 15η Σεπτεμβρίου σηματοδότησε την 150η επέτειο του Συνεδρίου του St. Imier στην Ελβετία, όταν εργάτες που εκπροσωπούσαν τμήματα της Διεθνούς Ένωσης Εργαζομένων ανασυγκρότησαν τη Διεθνή σύμφωνα με αντιεξουσιαστικές γραμμές, μετά την αποπομπή των Μιχαήλ Μπακούνιν και Τζέιμς Γκιγιώμ από τη Διεθνή, κατόπιν εντολής των Μαρξ και Ένγκελς στο Συνέδριο της Χάγης στις 7 Σεπτεμβρίου 1872. Μεταφράσαμε και δημοσιεύουμε το παρακάτω άρθρο του Brian Morris από το τεύχος 70 του αναρχικού περιοδικού Organise! της Βρετανικής Αναρχικής Ομοσπονδίας ως μια προσπάθεια υπενθύμισης των ιστορικών καταβολών του αναρχισμού και προβολής τους στο σήμερα όπου η ρευστότητα και η εισροή στο κίνημα αντιλήψεων άσχετων με τις παραδοσιακές του μορφές και τις βασικές στοχεύσεις του, επιβάλλει τη θεωρητική και πολιτική επαναφορά σε εκείνες τις πρωταρχικές στιγμές γέννησης του, τότε που αποτελούσε ένα υπολογίσιμο μέγεθος μέσα στους αγώνες της εργατικής τάξης και της κοινωνίας. Η διεθνής συνάντηση για τον εορτασμό της 150ης επετείου του Συνεδρίου του St. Imier θα πραγματοποιηθεί τον Ιούλιο του 2023 στη μικρή ελβετική πόλη. Το άρθρο γράφτηκε το 2012.
Continue reading “150 χρόνια από την Αναρχική Διεθνή στο Saint-Imier, ο Αναρχισμός πιο επίκαιρος από ποτέ!”ΕΝΑ (ΑΚΟΜΑ) ΜΑΤΩΜΕΝΟ ΜΟΥΝΤΙΑΛ

Είναι συχνό φαινόμενο σε μεγάλες φιέστες που μαζεύουν στη χώρα φιλοξενίας τους πολλούς τουρίστες, σπόνσορες, καθώς και επενδυτές που σπεύδουν σα καλά κοράκια να φάνε ό,τι προφτάσουν από τα έργα υποδομών, να συναντιούνται μεγαλύτερες ή περιορισμένες αντιδράσεις από τους ντόπιους πληθυσμούς που υποχρεούνται συχνά σε εκτοπισμούς ή αναγκάζονται να εργαστούν υπό άθλιες συνθήκες για να καλύψουν τις ανάγκες των έργων. Ακόμα και με τα μέτρα της καπιταλιστικής επενδυτικής αχρειότητας, όμως, η περίπτωση του Κατάρ φαντάζει υπερβολική. Ήδη επίσημες δημοσιογραφικές πηγές σε όλο τον κόσμο αναφέρονται σε περισσότερους από 6.500 νεκρούς εργάτες, οι οποίοι δουλεύουν πενιχρά αμειβόμενοι και «φιλοξενούνται» υπό άθλιες συνθήκες που θυμίζουν φυλακή, την ίδια στιγμή που η FIFA και η διοργάνωση του Μουντιάλ μιλούν ξεδιάντροπα για παραπληροφόρηση και διασπορά ψευδών ειδήσεων.
Continue reading “ΕΝΑ (ΑΚΟΜΑ) ΜΑΤΩΜΕΝΟ ΜΟΥΝΤΙΑΛ”Κυκλοφόρησε το τεύχος #12 της εφημερίδας Ζερμινάλ

Κυκλοφορεί από 25/11 το νέο 12ο τεύχος της εφημερίδας Ζερμινάλ με πλούσια ύλη.
Λες: Πολύ καιρό αγωνίστηκες. Δεν μπορείς άλλο πια ν’ αγωνιστείς. Άκου λοιπόν: Είτε φταις είτε όχι: Σαν δε μπορείς άλλο να παλέψεις, θα πεθάνεις. Λες: Πολύ καιρό ήλπιζες. Δεν μπορείς άλλο πια να ελπίζεις. Ήλπιζες τi; Πως ο αγώνας θα ‘ναι εύκολος; Δεν είν’ έτσι. Η θέση μας είναι χειρότερη απ’ όσο νόμιζες. Είναι τέτοια που: Αν δεν καταφέρουμε το αδύνατο Δεν έχουμε ελπίδα.Αν δεν κάνουμε αυτό που κανείς δεν μπορεί να μας ζητήσει Θα χαθούμε. Οι εχθροί μας περιμένουν να κουραστούμε.
Όταν ο αγώνας είναι στην πιο σκληρή καμπή του.
Οι αγωνιστές έχουν την πιο μεγάλη κούραση.
Οι κουρασμένοι, χάνουν τη μάχη.
Μπ. Μπρέχτ
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Η Ursula Le Guin και η λογοτεχνία της κατανόησης σελ.3
Η Δημόσια Υγεία στο απόσπασμα σελ.4
Λίγα λόγια με αφορμή την «Κιβωτό του κόσμου» σελ.4
SS μπάτσοι βιαστές- SS NΔ παιδεραστές σελ.5
Αγώνες φάροι κόντρα στο σκοταδισμό της εξουσίας σελ.5
ΕΝΑ (ΑΚΟΜΑ) ΜΑΤΩΜΕΝΟ ΜΟΥΝΤΙΑΛ σελ.8
ΙΣΤΟΡΙΚΑ
150 χρόνια από την Αναρχική Διεθνή στο Saint-Imier σελ.6
Καπετάν Ανέστης (30 Νοέμβρη 1917 – 6 Οκτώβρη 1993) σελ.7
ΝΕΑ ΕΚΔΟΣΗ
Αναρχικοί και Εργατικό Κίνημα (εκδ. δυσήνιος τύπος) σελ.8
ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
Το μπλε δελτίο. Οι «πολεμικώς ανάξιοι» στη Βέρμαχτ. Αντιστασιακοί αντιφασίστες στις τάξεις του κατακτητή 1942 – 1945 σελ.2



