Σχετικά με το σχέδιο ανάπλασης των πεζοδρόμων Χατζημήτρου και Σμύρνης στην Καρδίτσα
Στην πόλη της Καρδίτσας, στο πλαίσιο της «Δημιουργίας δικτύου ποδηλατοδρόμων και πράσινων διαδρομών και αναβάθμιση συστήματος ποδηλάτων» πρόκειται να κοπούν 29 ώριμα δέντρα από τους δύο κεντρικούς πεζοδρόμους της πόλης Χατζημήτρου και Σμύρνης. Δέντρα – σήμα κατατεθέν των δρόμων, που προσφέρουν σκίαση κατά τους ασφυκτικούς θερινούς μήνες. Τα δέντρα που θα φυτευτούν ως αντικατάσταση θα είναι φυλλοβόλα ή αειθαλή, «διαμορφωμένα» ώστε η κόμη τους να ξεκινά από ύψος 2,20 μ. για να μην εμποδίζουν τη διέλευση των ποδηλάτων.
Το έργο, μάλιστα, διακηρύττει πως εντάσσεται στο πλαίσιο των δράσεων για τη βιώσιμη κινητικότητα και την ανάπτυξη των αστικών περιοχών που έχει αναπτύξει η Περιφέρεια. Σε ανακοίνωση της Περιφέρειας Θεσσαλίας διαβάζουμε πως οι στόχοι της ανάπλασης είναι – μεταξύ άλλων – η αναβάθμιση και η ανάπλαση του αστικού χώρου και ο περιορισμός της εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα. Έμμεσα, βέβαια, συμπεριλαμβάνοντας την μείωση που θα επιτευχθεί μέσω της χρήσης ποδηλάτων και την τοποθέτηση νέων δέντρων αγνοώντας πλήρως τις απορροφήσεις που παύουν από τα ώριμα δέντρα που θα κοπούν.
Η παρέμβαση αυτή πάει κόντρα στις ανάγκες των κατοίκων, και δεν είναι η πρώτη που συναντά η πόλη της Καρδίτσας. Πριν λίγο καιρό, επιχειρήθηκε η δρομολόγηση της ανάπλασης του πάρκου Παυσίλυπο, ένα ζωντανό άλσος – πνεύμονα για την πόλη και τους εκατοντάδες κατοίκους της που το επισκέπτονται καθημερινά. Και αυτή η παρέμβαση επικεντρωνόταν σε «αστικό εξοπλισμό» και «ψηφιακές εφαρμογές» ενώ παρέδιδε κι άλλο χώρο στα καταστήματα που βρίσκονται εντός του. Μία πρόταση που έβαζε πιο πολύ τσιμέντο παρά πράσινο, με το εκκωφαντικό κόστος των 8 εκατομμυρίων. Η ανάπλαση αυτή, βέβαια, δεν αποτελεί επένδυση για την πόλη, όπως ευαγγελίζονται. Μέσα από τέτοια έργα, αναπαράγεται και πλουτίζει το κεφάλαιο. Συγκεκριμένα, μεγάλα ποσά καταλήγουν σε κατασκευαστικές εταιρίες και εργολάβους, ενώ η επέκταση των χώρων εμπορικής εκμετάλλευσης εξυπηρετεί τα συμφέροντα της εστίασης και συνολικότερα του κεφαλαίου, που επιδιώκει να αποκομίσει ακόμα μεγαλύτερο κέρδος από το δημόσιο χώρο.
Η πόλη της Καρδίτσας φαίνεται να έρχεται σταθερά αντιμέτωπη με μια σειρά παρεμβάσεων που παρουσιάζονται ως «αναβάθμιση» και «ανάπλαση», λέξεις που υπονοούν μια θετική παρέμβαση στην πόλη. Όλα αυτά μαζί, όμως, σχηματίζουν ένα συνολικό σχέδιο ανακατανομής του δημόσιου χώρου, σε βάρος του πράσινου, σε βάρος των κατοίκων, προς όφελος μιας «σύγχρονης» εικόνας πόλης που διόλου δεν αντικατοπτρίζει τελικά τις πραγματικές ανάγκες. Πρόκειται, λοιπόν, για μια συνολική επίθεση στο δημόσιο χώρο, ο οποίος αντιμετωπίζεται ως πεδίο επενδύσεων και κερδοφορίας. Οι αναπλάσεις αυτού του τύπου, εντάσσονται σε μια ευρύτερη πολιτική που μετατρέπει τις πόλεις σε πεδίο επιχειρηματικής δραστηριότητας, πραγματοποιώντας ολοένα και μεγαλύτερη επίθεση στο δημόσιο χώρο αλλά και στην κατοικία, ώστε κάθε γωνία της πόλης να αξιοποιηθεί προς όφελος του κεφαλαίου. Φυσικά, όλα αυτά γίνονται στο όνομα του περιβάλλοντος. Λέξεις όπως «βιωσιμότητα», «πράσινη κινητικότητα» και «κλιματική ανθεκτικότητα», λέξεις που έχουν αποκολληθεί από οποιοδήποτε περιβαλλοντικό περιεχόμενο και έχουν μετατραπεί σε κάλυμμα για παρεμβάσεις που κόβουν δέντρα και τσιμεντώνουν.
Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια συγκυρία που η συνεχόμενη υπεράντληση των φυσικών πόρων έχει συνηγορήσει στην κλιματική αλλαγή, με τις σύγχρονες μητροπόλεις να βιώνουν από πρώτο χέρι τις επιπτώσεις των εξουθενωτικών θερμοκρασιών και των ανυπόφορων καλοκαιριών. Οι θερινοί μήνες γίνονται όλο και πιο ασφυκτικοί, οι καύσωνες πιο συχνοί και πιο παρατεταμένοι, με άμεσες επιπτώσεις στη δημόσια υγεία. Τα δέντρα, λοιπόν, δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο ούτε πολυτέλεια, είναι υποδομή επιβίωσης.
Για μια ακόμη φορά, βλέπουμε τεράστια ποσά να διοχετεύονται σε έργα «ανάπλασης» που δεν απαντούν σε καμία πραγματική ανάγκη των κατοίκων. Αντί γι’ αυτά, επενδύονται σε έργα βιτρίνες. Την ώρα που οι πραγματικές κοινωνικές ανάγκες παραμένουν ακάλυπτες, οι χρηματοδοτήσεις κατευθύνονται σε έργα που εξασφαλίζουν νέα πεδία πλουτισμού για το κατασκευαστικό κεφάλαιο, τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται γύρω από τις αναπλάσεις και συνολικά όσους έχουν συμφέρον από την εμπορευματοποίηση του δημόσιου χώρου. Η κοπή ώριμων δέντρων – δηλαδή η καταστροφή ενός φυσικού κεφαλαίου που χτίστηκε σε δεκαετίες – για να αντικατασταθεί από νέα δέντρα είναι ένα ακόμα παράδειγμα της σπατάλης πόρων με αντάλλαγμα μια αισθητική και λειτουργική υποβάθμιση, που θα χρειαστεί δεκαετίες για να αναστραφεί, αν ποτέ αναστραφεί.
«Οι αναπλάσεις μπορεί να έχουν επιπτώσεις σε διάφορα επίπεδα, αλλά πάντοτε σημαίνουν μια παρέμβαση στη σχέση ανθρώπου και χώρου.» Neil Smith
Το μόνο σίγουρο είναι πως δεν μπορεί να υπάρξει κανένας σχεδιασμός προς όφελός της κοινωνικής πλειοψηφίας, όσο υπάρχει το κράτος που αγνοεί τις πραγματικές ανάγκες και επιχειρεί να απομυζήσει από τέτοιου τύπου παρεμβάσεις και το κεφάλαιο που επιδιώκει να κερδοσκοπήσει απ’ αυτόν. Σε ένα σύστημα όπου το κεντρικό κριτήριο είναι το κέρδος, οι κοινωνικές ανάγκες, οι δημόσιοι χώροι, η κατοικία αντιμετωπίζονται ως εμπορεύματα και ευκαιρίες για νέες επενδύσεις. Δεν αρκεί, λοιπόν, ένα – περιβαλλοντικά ντυμένο – έργο για να καλύψει την κατασπατάληση πόρων σε βάρος των κοινωνικών αναγκών, ούτε μπορεί να αποκρύψει οτι οι αναπλάσεις αυτού του τύπου αποτελούν ένα ακόμη τρόπο για να πλουτίσει το κεφάλαιο.
Ο μόνος δρόμος είναι να ορθώσουμε το ανάστημά μας απέναντι στην κοπή των δέντρων στους πεζόδρομους Χατζημήτρου και Σμύρνης και σε κάθε σημείο στις γειτονιές μας που επιδιώκεται οποιαδήποτε παρέμβαση που δεν άπτεται των πραγματικών αναγκών μας. Ο αγώνας αυτός είναι κομμάτι του συνολικότερου αγώνα για την υπεράσπιση των ελεύθερων δημόσιων χώρων. Είναι αγώνας ενάντια στην εμπορευματοποίηση κάθε σπιθαμής της πόλης, απέναντι στην πολιτική που μετατρέπει το πράσινο, την κατοικία και το δημόσιο χώρο σε πεδία επιχειρηματικής εκμετάλλευσης. Να οργανωθούμε στις γειτονιές μας και να παλέψουμε για έναν κόσμο που η πόλη θα σχεδιάζεται από εμάς με βάση τις δυνατότητές μας για εμάς με βάση τις ανάγκες μας.
ΑΓΩΝΑΣ ΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΣ ΠΡΑΣΙΝΟΥΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ
αναρχική ομάδα «δυσήνιος ίππος»