Ο αντι-αποικιοκρατικός αγώνας των αναρχικών της Κορέας στον κινηματογράφο…
Του Ρωμανού Γ.
Έχει μεγάλο ενδιαφέρον πόση σημασία έχει κατά καιρούς δοθεί από Κορεάτες κινηματογραφιστές σχετικά με τον μεγάλο αγώνα των λαών της Κορέας και της Κίνας ενάντια στον ζυγό της αυτοκρατορικής Ιαπωνίας στις αρχές του προηγούμενου αιώνα. Μια κατοχή και μια αντίσταση που σε μεγάλο βαθμό μας είναι άγνωστες στη δύση, μα που έχουν χαραχτεί στη δική τους συλλογική μνήμη με βαθιές πληγές δημιουργώντας ένα κοινωνικό τραύμα και ένα μίσος που μέχρι τις μέρες μας καίει αδικαίωτο απέναντι στις φρικαλεότητες του κατακτητή. Και μιας και τα τελευταία χρόνια το κορεατικό σινεμά βρίσκει ολοένα τον δρόμο του προς τις ευρωπαϊκές και αμερικανικές αίθουσες, καθώς επίσης το εθνικοαπελευθερωτικό ζήτημα επανέρχεται ουρλιάζοντας την παρουσία του με τη γενοκτονία των Παλαιστινίων, ευκαιρία για μια σύντομη παρουσίαση δυο ταινιών, του Anarchists (σε σκηνοθεσία Yoo Young-sik) και του Anarchistfromcolony(σε σκηνοθεσία Lee Joon-ik), που πραγματεύονται η καθεμιά με τον τρόπο της την ιστορική αντίσταση στην ιαπωνική κατοχή.
Το Anarchists του 2000, σε σενάριο και παραγωγή του σημαντικού δημιουργού ParkChan-wook (σκηνοθέτη των Oldboy καιDecisiontoLeave), μια pulp περιπέτεια εποχής με στοιχεία ρομάντζου, ακολουθεί την ιστορία μιας ετερόκλητης συντροφιάς αναρχικών που δρουν σανεξεγερσιακή ομάδα με μοναδικά ενωτικά στοιχεία τη συμφωνία τους σχετικά με την έμπρακτη προπαγάνδα και το μίσος τους προς την ιαπωνική κυβέρνηση. Χαλαρά βασισμένη στη δράση της πραγματικής οργάνωσηςUiyeoldan, η ταινία –δίχως βαθιά πολιτικότητα και δίνοντας βάση κυρίως στο κομμάτι της δράσης αλλά και των σχέσεων ανάμεσα στα μέλη της ομάδας– αποτελεί μια κινηματογραφικά στυλάτη ματιά συμπάθειας προς ανθρώπους οι οποίοι, παρότι χρησιμοποιήθηκαν με στυγνό και εν τέλει προδοτικό τρόπο από τους σοσιαλιστές συμμάχους τους, παρέμειναν μέχρι τελικής πτώσης πιστοί στον σκοπό τους και με αυτοθυσία πολέμησαν για την ανατροπή του καθεστώτος. Το (άνευ spoilers) τέλος της συνιστά δεικτικό σχόλιο και πικρή υπενθύμιση του πώς η ίδια εξουσία που δολοφονεί και φυλακίζει τους εχθρούς της δεν διστάζει να τους ανάγει εκ των υστέρων σε ήρωες για να αφομοιώσει και να απονοηματοδοτήσει τους αγώνες τους εναντίον της.
Ισορροπώντας ανάμεσα στο πολιτικό-δικαστικό δράμα και στη ρομαντική κωμωδία, το Anarchist from colonyτου 2017 εφορμάται από τα πραγματικά γεγονότα της περιβόητης Σφαγής του Kantō, όπου τον Σεπτέμβρη του 1923 στην ομώνυμη περιοχή της Ιαπωνίας περισσότεροι από 6.000 Κορεάτες και Κινέζοι πολίτες, αλλά και Ιάπωνες αναρχικοί/κομμουνιστές και αντικαθεστωτικοί, σφαγιάστηκαν από τον στρατό, την αστυνομία και φασιστικές ιαπωνικές ομάδες, έπειτα από μια στοχευμένη υποκίνηση λαϊκού μίσους με ψευδείς κατηγορίες από μέρους της κυβέρνησης. Παρακολουθούμε την ιστορία του αναρχικού Κορεάτη ParkYeol και της μηδενίστριας Γιαπωνέζας KanekoFumiko, που βρίσκονται στο επίκεντρο μιας σκευωρίας οργανωμένης από τις κρατικές αρχές για να καλύψει τις αυτοκρατορικές ευθύνες σχετικά τόσο με τη σφαγή όσο και με την άθλια διαχείριση μιας σειράς φυσικών καταστροφών. Με τους πρωταγωνιστές να είναι ιστορικά πρόσωπα και με την ταινία να κρατά πολλά βιογραφικά στοιχεία τους, ο σκηνοθέτης αναπτύσει μια ευαίσθητη σάτιρα απέναντι στην εξουσία, θέτοντας εν τέλει το βασικό ερώτημα αν η αλήθεια καθορίζεται από τους νικητές.
Καμία από τις δυο ταινίες δεν εμβαθύνει τρομερά στο πολιτικό κομμάτι, ενώ σαφώς δεν αποτελούν παράγωγα στρατευμένης τέχνης. Αυτό που τις χαρακτηρίζει, πέρα από όποιες αδυναμίες τους (ιστορικής ακρίβειας, ρεαλιστικής απεικόνισης ή ορθής πολιτικής ανάγνωσης των πραγματικών ηθικών αξιών των πρωταγωνιστών τους), είναι το ενδιαφέρον και η επιμονή των δημιουργών να ρίξουν φως σε σκοτεινές σελίδες της κορεάτικης ιστορίας, καθώς και η επιλογή για επαναφορά στο προσκήνιο της σημασίας που είχε η συμμετοχή των αναρχικών στουςαντι-αποικιοκρατικούς εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες ενάντια στον αυτοκρατορικό ιαπωνικό ζυγό. Μιας συμμετοχής που, ως δυτικών, μπορεί να μας φαντάζει σαν κάτι ξένο, καθώς η εναντίωση στον εθνικισμό και το διεθνιστικό πνεύμα αποτελούν δομικά χαρακτηριστικά των αναρχικών, μα που ταυτόχρονα αποδεικνύει πως η δική μας αντίληψη των πραγμάτων, όσο οικουμενική και αν την έχουμε στο νου μας, στην πραγματικότητα είναι εξίσου ιστορικά και γεωγραφικά περιορισμένη.
Κατά την ταπεινή γνώμη του συντάκτη, η θέαση των παραπάνω ταινιών (και κυρίως η συζήτηση των ζητημάτων που θίγονται –έστω ξώφαλτσα– σε αυτές) είναι ακόμα σημαντικότερη όταν αφορά τους ίδιους τους αναρχικούς, αλλά και άλλα αγωνιστικά υποκείμενα του ριζοσπαστικού χώρου. Ιδίως διανύοντας μια ιστορική περίοδο όπου οι εθνικοαπελευθερωτικοί αγώνες επανέρχονται βίαια και ματοβαμμένα στο προσκήνιο με την περίπτωση της Παλαιστίνης να λάμπει καταφανώς, και όπου δίχως ντροπή ορισμένοι «προοδευτικοί» πολιτικοί φορείς τολμούν την απαξιωτική εξίσωση των δυνάμεων της αντίστασης με τη δολοφονική μηχανή του Ισραήλ, έχει μεγάλη σημασία να κρατάμε στο μυαλό μας τι ακριβώς σημαίνει ένας εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας και ποιο το ιστορικό μας καθήκον απέναντί του.
Και μπορεί η τέχνη να μη μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, μπορεί όμως να αλλάξει τους ανθρώπους, και οι άνθρωποι είναι αυτοί που μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο στ’ αλήθεια. Έχει σημασία, λοιπόν, ποια τέχνη επιθυμούμε να παράγουμε. Και, ευτυχώς, υπάρχουν ακόμα δημιουργοί που το θυμούνται αυτό.
«Όταν κινούμαι κατά τη θέλησή μου, ακόμα και αν αυτή μου η κίνηση με οδηγεί στον θάνατο, αυτό δεν είναι άρνηση της ζωής: είναι η επιβεβαίωσή της.»
Kaneko Fumiko
Δυσήνιος Ίππος 