«Η σύγχρονη ιστορία της Λατινικής Αμερικής έχει αναδείξει πολλούς ιερείς, ακόμα και επισκόπους, που αφιέρωσαν τη ζωή τους στον αγώνα για τον μετασχηματισμό των κοινωνιών τους. Έχει, επίσης, αναδείξει ηρωικούς αντάρτες, διανοούμενους, πολιτικούς ηγέτες, αγωνιστές και αγωνίστριες με τεράστια λαϊκή απήχηση. Ο Καμίλο Τόρες Ρεστρέπο, μια από τις πλέον αναγνωρίσιμες προσωπικότητες της Κολομβίας, ήταν όλα αυτά μαζί. Η παγκόσμια φήμη του οφείλεται όχι τόσο στον σύντομο πρωταγωνιστικό του ρόλο στην πολιτική σκηνή της χώρας του όσο στις τραγικές συνθήκες του θανάτου του. Με το να προσφέρει τη ζωή του για τον επαναστατικό σκοπό, με το να πέσει από τις σφαίρες εκείνου που ονόμαζε «στρατό της ολιγαρχίας», ο Καμίλο μετατράπηκε σε σύμβολο για τις νεότερες γενιές σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική.
Τον αποκαλούν “ο Τσε της Κολομβίας”, καθώς η διαδρομή της ζωής του ήταν παράλληλη με εκείνη του Τσε Γκεβάρα. Όχι μόνο έζησαν και έδρασαν και οι δύο την ίδια εποχή, στην ίδια ήπειρο, αλλά και δολοφονήθηκαν στο βουνό- ο ένας στη Βολιβία, ο άλλος στην Κολομβία. Και οι δύο έκαναν μια επιλογή ζωής που περιελάμβανε την υπηρεσία στους συνανθρώπους-ο ένας ως γιατρός, ο άλλος ως ιερέας». Από το βιβλίο PADRE CAMILO, Η σκέψη και η δράση του Καμίλο Τόρες.

Ο Φλεβάρης για την Κολομβία είναι ο μήνας του Καμίλο Τόρες. Ο Καμίλο γεννήθηκε στις 3 Φεβρουαρίου του 1929 στην Μπογκοτά. Στις 15 Φεβρουαρίου σκοτώθηκε σε μάχη πολεμώντας στις γραμμές του αντάρτικου Στρατού Εθνικής Απελευθέρωσης (ELN). Με το να προσφέρει τη ζωή του για τον επαναστατικό σκοπό, με το να πέσει από τις σφαίρες εκείνου που ονόμαζε «στρατό της ολιγαρχίας», μετατράπηκε σε σύμβολο για τις νεότερες γενιές σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική και έμεινε γνωστός ως «ο αντάρτης παπάς», συγκεντρώνοντας την παγκόσμια προσοχή γύρω από τη μορφή του.

Προκειμένου όμως να τον κατανοήσουμε στην ολότητά του, δεν μπορούμε να αποσυνδέουμε τον Καμίλο αντάρτη από τον Καμίλο ιερέα, από τον Καμίλο κοινωνικό επιστήμονα και από τον Καμίλο πολιτικό ηγέτη. Δεν μπορούμε να αρνηθούμε τη σημασία της απόφασής του να επιλέξει την ένοπλη δράση, παρόλο που, από άποψη χρονικής διάρκειας, αυτή υπήρξε μια πρόσκαιρη όψη της ζωής του. Από την άλλη, περικόπτουμε τον Καμίλο, του αφαιρούμε τη νοηματοδότηση της δέσμευσής του, εάν απογυμνώσουμε την επαναστατική του δράση από το θρησκευτικό της έρεισμα.

Ο Καμίλο τοποθετείται στην καρδιά των κοινωνικών συγκρούσεων στην Κολομβία των δεκαετιών 1950 και 1960, με το αντικομμουνιστικό κλίμα του Ψυχρού Πολέμου να κυριαρχεί. Ταρακουνά βαθιά εκείνα τα δόγματα και τις παραδόσεις του πολιτικού αλλά και του εκκλησιαστικού κατεστημένου, μέσω των οποίων είχε αφομοιωθεί και εσωτερικευθεί η αδικία και η καταπίεση. Παίρνει θέση σχετικά με τις κοινωνικές ανισότητες της εποχής του και κατακρίνει την ανεπαρκή δέσμευση της Εκκλησίας με τις κοινωνικές αλλαγές, αρχίζοντας έτσι να αποστασιοποιείται από τον επίσημο χριστιανισμό, τον οποίο απασχολούσε μόνο η πνευματική καθοδήγηση των πιστών.

Ως διδάσκων Κοινωνιολογίας στο Εθνικό Πανεπιστήμιο στην Μπογκοτά αναπτύσσει ιδιαίτερη σύνδεση με τους φοιτητές και με τις κοινότητες γειτονιάς και πραγματοποιεί κοινωνικές έρευνες στον αστικό και τον αγροτικό κόσμο. Παράλληλα, ο Καμίλο αναλαμβάνει κάποιες αρμοδιότητες μέσα από θεσμικά όργανα μέχρι το 1963, όταν απογοητευμένος, διαπιστώνει ότι η κοινωνική αλλαγή δεν μπορεί να προέλθει μέσα από τους κρατικούς θεσμούς και ότι το σύστημα που παράγει αυτές τις τεράστιες κοινωνικές ανισότητες είναι αδύνατο να το αλλάξει κανείς ακολουθώντας τη θεσμική οδό. Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι ελίτ της χώρας δεν πρόκειται να παραχωρήσουν τα προνόμιά τους οικειοθελώς και αρχίζει να γεννιέται στο μυαλό του η πεποίθηση ότι η αλλαγή των κοινωνικών δομών, δεν θα μπορούσε να προκληθεί χωρίς την πίεση των ίδιων των φτωχών μαζών.

 Ο κοινωνικός του χριστιανισμός, με κεντρική την έννοια της αποτελεσματικής αγάπης, βαθαίνει και σταθεροποιείται σε ευθεία αντίθεση με τις παραδοσιακές πρακτικές μιας Εκκλησίας υποταγμένης στην άρχουσα τάξη. Η αποτελεσματική αγάπη, όμως, δεν σημαίνει απλώς μια θετική στάση απέναντι στους φτωχούς και τους αδύναμους, δηλαδή δεν εξαντλείται σε πράξεις φιλανθρωπίας, αλλά η αποτελεσματικότητα, για τον Καμίλο ταυτίζεται με την έμπρακτη αλληλεγγύη προς τους κάθε λογής καταπιεσμένους. Έτσι, η έννοια της αποτελεσματικής αγάπης σηματοδοτεί το πέρασμα του Καμίλο από τη θρησκευτική  στην πολιτική δέσμευση. Είναι ένας μονόδρομος που καταλήγει στη βούλησή του να ενωθεί με τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα και να αγωνιστεί μαζί τους για την επίτευξη δομικών αλλαγών στη χώρα.

Από το 1964 ο Καμίλο απευθύνεται στις πολιτικές οργανώσεις της αριστεράς, στον προοδευτικό και ανένταχτο κόσμο, προκειμένου να συνενώσει όλες αυτές τις δυνάμεις σε μια πλατφόρμα για ένα κίνημα λαϊκής ενότητας, που θα δώσει πνοή στο σχέδιο του Ενιαίου Μετώπου του Κολομβιανού Λαού. Η δράση του και οι δημόσιες τοποθετήσεις του καθιστούν τη ρήξη με την ιεραρχία της Εκκλησίας αναπόφευκτη, με αποτέλεσμα ο αρχιεπίσκοπος της Μπογκοτά, Καρδινάλιος Λουίς Κόντσα Κόρδομπα, να τον εξαναγκάσει να παραιτηθεί από το ιερατικό αξίωμα. Ακολουθεί μια πυρετώδης πολιτική δραστηριότητα με ομιλίες, κείμενα και περιοδείες σε ολόκληρη τη χώρα, προκειμένου να κερδίσει τις μάζες στον επαναστατικό σκοπό. Δεν δέχεται τη συμμετοχή στις εκλογές και τονίζει ανυποχώρητα την αντισυστημική ταυτότητα του Ενιαίου Μετώπου, με το να αρνείται οποιονδήποτε συμβιβασμό με το καθεστώς, στερώντας του έτσι οποιαδήποτε πολιτική νομιμοποίηση.

Την ίδια περίοδο, ξεκινά η μυστική προσέγγιση του Καμίλο με στελέχη του ELN. Όταν η άρχουσα τάξη αρχίζει να μεθοδεύει την εξόντωσή του και ο κλοιός γύρω του στενεύει,  αποφασίζει να ταξιδέψει στα βουνά του Σανταντέρ, για να ενταχθεί πλέον ως μαχητής στον ELN. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Καμίλο δεν έπαψε ποτέ να θεωρεί τον εαυτό του χριστιανό, ακόμα και αφότου προσχώρησε στον ELN. Αποδεχόταν τα δόγματα της Εκκλησίας που έχουν βαθιές βιβλικές ρίζες. Δεν ήταν, δηλαδή, ένας αιρετικός. Η αναγκαιότητα της επανάστασης πρόβαλλε στη σκέψη του όχι ως κάτι που συγκρουόταν με την πίστη του, αλλά ως αναπόφευκτο χριστιανικό καθήκον. Ο ίδιος λέει σε συνέντευξή του: «Ένας αληθινός χριστιανός πρέπει να συνεργάζεται με όλους εκείνους τους επαναστάτες που προσπαθούν να αλλάξουν τις παρούσες άδικες και καταπιεστικές κοινωνικές δομές […] Ο χριστιανός, ως τέτοιος και αν θέλει να είναι τέτοιος πραγματικά και όχι μόνο στα λόγια, οφείλει να συμμετέχει ενεργά στις αλλαγές….ο καθολικός που δεν είναι επαναστάτης και δεν είναι με τους επαναστάτες διαπράττει θανάσιμο αμάρτημα».

Έχοντας ζήσει μόλις για τέσσερις μήνες στο βουνό, ο αντάρτης Καμίλο σκοτώθηκε στην πρώτη του μάχη σε ενέδρα του στρατού, πάνω στην προσπάθεια να αποσπάσει το όπλο ενός τραυματισμένου στρατιώτη. Ήταν 37 ετών. Το μέρος στο οποίο κρύφτηκε η σορός του, αποτελεί μέχρι σήμερα μυστικό του κολομβιανού Κράτους.

Η επίμονη αναζήτηση συνέπειας μεταξύ των λόγων και των έργων είναι το βασικό σημείο της παρακαταθήκης που αφήνει ο Καμίλο Τόρες. Με το προσωπικό του παράδειγμα, άνοιξε τον δρόμο για τη συμμετοχή των χριστιανών στον επαναστατικό αγώνα, καλώντας τους, παράλληλα, να σπάσουν την παραδοσιακή υποταγή μιας συντηρητικής Εκκλησίας στην άρχουσα τάξη. Η σφραγίδα του υπήρξε καθοριστική στη διάδοση της Θεολογίας της Απελευθέρωσης και την προοδευτική στροφή της Καθολικής Εκκλησίας. Επιπλέον, η ζωή, η δράση και ο θάνατός του επηρέασαν και συνεχίζουν να επηρεάζουν τις αξίες από τις οποίες εμπνέονται οι αγωνιστές και οι αγωνίστριες σε ολόκληρη τη λατιναμερικανική ήπειρο.

Γη και Ελευθερία-Tierra y Libertad

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s